İş deneyim belgesi, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde “Adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesi” olarak tanımlanmıştır.
Yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyete bakılmaksızın, adaylardan veya isteklilerden yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur. İhaleye katılımın bir şartı olan iş deneyim belgesi, aynı zamanda ihale konusu işi yapabilme kapasitesi ve tecrübesine sahip yükleniciyi belirleyebilmek açısından da referans değerdir.
Benzer iş, “İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibarıyla benzer özellikteki işler” olarak tanımlanmaktadır.
İhale konusu iş kapsamında iş deneyimi olarak kabul edilecek benzer işler, “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği”nde belirtilen esaslar çerçevesinde idarece tespit edilir ve ihale dokümanında belirtilir. Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir.
Yapım işlerinde iş deneyim belgeleri hakkında detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Esaslı unsur, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde “Proje bütünlüğü çerçevesinde yapının amacı ile işlevi ve/veya gerçekleştirilen toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımı göz önünde bulundurularak belirlenen ana iş grubu” şeklinde tanımlanmıştır.
Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinin 2.8’inci maddesinin birinci fıkrasında ise “İş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun belirlenmesinde, işin yapım amacı ile işlevinin ve/veya yapılan toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır. Bu düzenlemeler, iş deneyim belgesinin hangi iş grubu üzerinden düzenleneceğini ve dolayısıyla belgenin hangi ihalelerde benzer iş olarak değerlendirileceğini doğrudan belirlemektedir.
Kamu İhale Kurulu tarafından 4 Kasım 2026 tarihli ve 2026/DK.D-397 nolu karar yayımlanmıştır. Yayımlanan Kurul kararı ile Danıştay 13. Dairesinin 15.09.2026 tarihli ve E:2026/4267 sayılı yürütmeyi durdurma kararı uyarınca, Yönetmelikteki “Esaslı unsur” tanımının ve Tebliğin 2.8’inci maddesinin birinci fıkrasının yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.
Dava Süreci
Ziver İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm Pazarlama Sanayi Ticaret A.Ş. tarafından, Yönetmeliğin 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi ile Tebliğin 2.8’inci maddesinin birinci fıkrasının iptali talebiyle dava açılmıştır.
Danıştay 13. Dairesi, kararında iş deneyim belgesini kişilerin kamu ya da özel sektörde sözleşmeye bağlı olarak yaptığı işlerin meblağını ve niteliğini gösteren belge olarak açıklamış; belgenin 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununda yer alan saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin hayata geçirilmesinde önemli bir işlevi bulunduğunu vurgulamıştır.
Kararda bu işlevin iki yönlü olduğu belirtilmiştir:
- İdareler açısından iş deneyim belgesi, ihale konusu işin, işi tamamlayabilme yeteneğine ve kapasitesine sahip isteklilere yaptırılabilmesi için referans bir belgedir.
- İstekliler açısından ise iş deneyim belgesi, ihalelere katılabilmenin şartı olduğundan ihalelere katılım imkânı sağlamakta ve rekabetin gerçekleşmesine hizmet etmektedir.
Karardaki Metro Hattı Örneği
Tebliğin 2.8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında verilen örnekte; iş tutarının %70’i AII grubu tünel işleri, %15’i AVI grubu demiryolu işleri ve %15’i BIII grubu istasyon binası yapım işlerinden oluşan bir metro hattı yapım işi ele alınmaktadır.
Bu örneğe göre söz konusu işin esaslı unsuru;
a) Projenin amaç ve işlevi canlı ve cansız varlıkların bir yerden bir yere nakli için gerekli demiryolunun yapılması olduğundan “AVI Grup: Demiryolu İşleri (Altyapı + Üstyapı)” olarak,
b) Yapılan iş tutarı içerisindeki oranının büyüklüğü nedeniyle “AII Grup: Tünel İşleri” olarak
belirlenebilecektir.
Danıştay, aynı iş için iki farklı iş grubunun esaslı unsur olarak tespit edilebildiği bu yapıyı kararın merkezine yerleştirmiştir.
Danıştay’ın Yürütmeyi Durdurma Gerekçesi
Danıştay 13. Dairesine göre, dava konusu düzenlemelerde esaslı unsurun tespitinde iki farklı ölçüt “ve/veya” bağlacıyla birbirinin alternatifi olarak belirlenmiş, ancak hangi ölçütün öncelikli olarak dikkate alınacağı ortaya konulmamıştır.
Kararda belirsiz olduğu tespit edilen hususlar şunlardır:
a) Esaslı unsurun belirlenmesinde öncelikle işin yapım amacı ve işlevinin mi, toplam iş tutarı içerisindeki iş gruplarının dağılımının mı, yoksa her ikisinin birlikte mi göz önünde bulundurulacağı,
b) İş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun bir veya birden fazla iş grubu olarak belirlenip belirlenemeyeceği.
Daire, bu belirsizliğin hem belgeyi düzenleyen kurum ve kuruluşlar hem de ihale aşamasında değerlendirme yapacak ihale komisyonları için söz konusu olduğunu, bu durumun yeknesaklığın sağlanmasını güçleştirdiğini ve ihale sürecinde rekabet, eşit muamele ve saydamlık ilkelerine aykırı sonuçlar doğuracağını belirtmiştir. Bu gerekçeyle düzenlemelerde hukuka uygunluk bulunmadığı ve uygulanması halinde telafisi güç zararların doğabileceği sonucuna varılarak yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.
Kurulun İşlem Tesis Etme Yükümlülüğü
Anayasanın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez.
2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28’inci maddesinin birinci fıkrasına göre ise idare, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmekle yükümlüdür. Bu süre, kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemez. Kamu İhale Kurulu, bu hükümler çerçevesinde Danıştay kararının gereğini yerine getirmiştir.
Sonuç
Yürütmeyi durdurma kararı ile iş deneyim belgelerinde esaslı unsurun belirlenmesine dayanak oluşturan Yönetmelik tanımı ve Tebliğ açıklaması uygulanamaz hale gelmiştir. Kurul kararında, yürütmesi durdurulan hükümlerin yerine uygulanacak yeni bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Yürütmeyi durdurma kararı geçici nitelikte olup dava esastan sonuçlanıncaya kadar geçerliliğini koruyacaktır. Bu süreçte iş deneyim belgesi düzenleyen idarelerin ve ihale komisyonlarının, esaslı unsur tespitine ilişkin yapılacak yeni düzenlemeleri ve Danıştay’ın esas hakkında vereceği kararı yakından takip etmesi önem taşımaktadır.
Kamu İhale Kurulu tarafından yayınlanan 2026/DK.D-397 nolu “Danıştay 13. Dairesi’nin 15.09.2026 tarih ve E:2026/4267 sayılı kararına ilişkin işlem tesis edilmesi” konulu karara buradan ulaşabilirsiniz.
