4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun temel ilkelerinin belirlendiği 5’inci maddesine göre idareler; yapacakları ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Bu kapsamda yer alan “kaynakların verimli kullanılması” ilkesini, yalnızca en düşük teklifin seçilmesi olarak değil eserin en uygun maliyetle ve planlanan sürede tamamlanarak kamunun hizmetine sunulması şeklinde ele almak gerekir.
En düşük teklifin en avantajlı teklif olarak değerlendirildiği ihalelerde uygulama sürecinde yaşanan sorunlar -sözleşmenin feshi ve işin ikmal ihalesine konu edilmesi- kamuya daha büyük mali yükler getirebilmektedir. Bu nedenle ihale sürecinde esas olan nokta teklif edilen fiyatlarla ihale konusu işin gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceğinin ortaya konulmasıdır.
İhale konusu işin uygun şartlarla karşılanmasından ziyade, teklif edilen fiyatlarla gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğinin belirlenmesi amacıyla ihale mevzuatımızda “Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması” ve “Fiyat Dışı Unsur” hesap yöntemleri öngörülmüştür.
Kanunun 40’ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir.
Fiyat dışı unsur, Kamu İhale Terimleri sözlüğünde “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak belirlenen işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar.” şeklinde tanımlanmıştır.
18 Mayıs 2024 Tarihli ve 32550 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan mevzuat düzenlemeleri yaklaşık maliyet tutarı 4734 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin (2026 Yılı Yapım Eşik Değeri; 538.046.863,00 TL) yarısına eşit veya üzerinde olan teklif birim fiyatlı yapım işleri ihalelerinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlenmesi zorunluluğu getirildi.
Yapılan mevzuat değişikliği ve fiyat dışı unsur hesabına ilişkin detaylı değerlendirmeleri içeren yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
09 Nisan 2026 Tarihli ve 33219 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” ile ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususların belirlendiği 53.34.’üncü maddesinin sonuna aşağıdaki paragraf eklenmiştir.
“(ğ) bendinde yer alan fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin; iş kaleminin yaklaşık maliyetteki ağırlık oranı dikkate alınarak ihale dokümanında asgari ve azami oranlar belirlenir. Bu durumda iş kaleminin isteklinin teklifindeki ağırlık oranının, belirlenen asgari ve azami oranlar arasında olması halinde istekliye puan verileceğine dair düzenleme yapılır. Puanlamaya ilişkin düzenleme, iş kaleminin isteklinin teklifindeki ağırlık oranının, aynı iş kaleminin yaklaşık maliyetteki ağırlığının belli oranları arasında olması halinde istekliye puan verileceği şeklinde yapılamaz. Örneğin; yaklaşık maliyetteki ağırlık oranı %30 olan ve puanlama yapılması öngörülen “Plentmiks temel temin edilmesi (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” iş kalemi için, bu iş kaleminin isteklinin teklifindeki ağırlık oranının, bu iş kaleminin yaklaşık maliyetteki ağırlığının %90’ı ile %110’u arasında olması halinde istekliye puan verileceğine dair düzenleme yapılamaz. Aynı iş kaleminin isteklinin teklifindeki ağırlık oranının, %27 ile %33 oranları arasında olması halinde istekliye puan verileceğine dair aşağıdaki örnek tabloya göre düzenleme yapılabilir:“
| İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması | Asgari Oran | Azami Oran | Fiyat Dışı Unsur Puanı |
| Plentmiks temel temin edilmesi (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) | %27 | %33 | 5 |
| … | … | … | … |
Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’e buradan ulaşabilirsiniz.
Yapılan düzenleme ile fiyat dışı unsur puanlamasında kullanılacak asgari ve azami oranların belirlenme yöntemi netleştirilmiş; böylece uygulamanın daha objektif ve öngörülebilir hale getirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca isteklilerin teklif dağılımları ile yaklaşık maliyetin oransal olarak birbiriyle uyumlu olmasının gerektiği açık bir şekilde ortaya konulmuştur.
Fiyat dışı unsur hesabını AMP Kurumsal Hakediş ve Yaklaşık Maliyet programı üzerinden yapabileceğiniz gibi sitemizde yer alan hesaplama aracını kullanarak da gerçekleştirebilirsiniz.
Fiyat dışı unsur hesaplama aracına buradan ulaşabilirsiniz.