05 Mart 2026 Tarihli ve 33187 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile;
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca (EPDK) ilan edilen akaryakıt bayi satış fiyatlarına esas alınan yurtiçi rafineri çıkış fiyatlarında, bu tarihten itibaren, uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurallarına bağlı olarak meydana gelecek artış durumunda artış tutarının %75’i kadar azalış yapılmak suretiyle; uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarına bağlı olarak meydana gelecek azalış durumunda, söz konusu malların tabi olduğu özel tüketim vergisi (ÖTV) tutarları, gerçekleşen azalışın %75’i kadar artış yapılmak suretiyle 02.03.2026 tarihinde uygulanan özel tüketim vergisi tutarlarını geçmeyecek şekilde uygulanır.
Özel tüketim vergisi (ÖTV) tutarları her bir mal itibarıyla 02.3.2026 tarihinde uygulanan ÖTV tutarlarına yeniden ulaştığında, bu tutarlara ulaşan her bir mal bakımında, bu karar yürürlükten kaldırılmış sayılır.
Yayınlanan Cumhurbaşkanı kararı ile akaryakıt ürünleri için 02.03.2026 tarihinde yürürlükte olan ÖTV tutarları (Motorin: 13,9006 TL / Kurşunsuz Benzin 95 Oktan : 14,8277 TL) esas alınmıştır. Petrol fiyatlarında yaşanacak artış/azalışların %75’i ÖTV tutarından karşılanacak olup ÖTV tutarı 02.03.2026 tarihindeki tutara eşitlendiğinde eşel mobil uygulaması yürürlükten kalkacaktır.
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru artışlarına bağlı olarak yaşanan fiyat artışlarının bayi satış fiyatlarına yansımasını azaltmak için yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanı kararı kapsamında 05.03.2026 ve 06.03.2026 tarihlerinde akaryakıt ÖTV tutarlarında değişikliğe gidilmiştir.
Akaryakıt ÖTV tutarında yapılan bu değişiklikler ve eşel mobil sistemin devreye alınması gerek kamu idarelerinde gerekse kamuya iş yapan yüklenici firmalar tarafında ÖTV fiyat farkı ve eşel mobil fiyat farkı hesaplamalarının uygulanıp uygulanmayacağı uygulanacak ise nasıl yapılacağı noktalarında kafalarda soru işaretleri oluşturmuştur.
ÖTV’den kaynaklı Fiyat Farkı Hesabı
ÖTV’den kaynaklı fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin yasal düzenleme, fiyat farkı kararnamesinin (Yapım ve Hizmet alım) uygulama esasları kısmında belirtilmiştir. Esaslara göre;
“(12) Akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan Özel Tüketim Vergisinde değişiklik gerçekleşmesi halinde, bu değişikliğin bayi satış fiyatlarında yol açtığı artış veya azalış dikkate alınarak, b3 katsayısının hesaplanmasına esas alınan miktarın uygulama ayına karşılık gelen kısmı için bu vergide birim başına meydana gelen değişiklik miktarı, 5’inci maddeye göre yapılan fiyat farkı hesabından bağımsız olarak ayrıca ödenir veya kesilir.”
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) değişikliğinden kaynaklı hesaplanacak fiyat farkı hesabına ilişkin detaylar ise Kamu İhale Kurulu tarafından yayınlanan 2015/DK.D-86 nolu kararda belirtilmiştir. Bu kararda, ağırlık oranları üzerinden fiyat farkı verilen yapım ve hizmet alım işlerinde akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de meydana gelen değişikliğin bayi satış fiyatları üzerindeki artış veya azalışa neden olması durumunda bu değişiklikten kaynaklı fiyat farkı hesap detayları belirtilmiştir.
24 Şubat 2022 tarihli ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Cumhurbaşkanı kararı ile fiyat farkı esaslarında değişiklik yapılmıştır. Yapılan değişiklik ile “b3. Akaryakıt” katsayısı (AYn ve AYo) fiyat farkı formülüne eklenmiş ve Özel Tüketim Vergisi hesaplamasını belirten uygulama esaslarının 12’nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Yapılan bu düzenleme 26.03.2022 tarihi itibari ile yürürlüğe girmiştir.
Fiyat farkı esaslarında yapılan düzenlemeleri dikkate aldığımızda, ilanı veya duyurusu 26.03.2022 öncesinde olan ve ağırlık oranları üzerinden fiyat farkı verilen işlerde ÖTV’den kaynaklı fiyat farkı hesaplamalarının 2015/DK.D-86 nolu karar göre yapılması gerekmektedir. İlanı veya duyurusu 26.03.2022 ve sonrası işlerde ÖTV’den kaynaklı fiyat farkı hesabı yapılmayacaktır.
ÖTV’den kaynaklı fiyat farkı hesabına ilişkin detaylı yazılarımıza aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz;
Eşel Mobilden Kaynaklı Fiyat Farkı Hesabı
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında yaşanan dalgalanmanın pompa fiyatlarına yansıtılmaması için oluşan artış ve azalış tutarlarının bu ürünlerin ÖTV tutarlarından karşılanmasıdır. Eşel mobil sistemi, fiyat artışları karşısında tüketiciyi korumak amacıyla devlet tarafından yapılan bir dengeleme sistemidir. Bu dengeleme ücret artışları şeklinde olabileceği gibi vergisel ayarlamalarla da yapılabilmektedir. Ülkemizde akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışlardan kaynaklı olarak ekonomik dengelerin korunması için akaryakıt fiyatlarında oluşan artışlar bu ürünlerdeki ÖTV tutarının düşürülmesi ile dengelenmiştir.
Eşel mobil sistemi 17 Mayıs 2018 Tarihli ve 30424 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe girmiştir. Kararda, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca (EPDK) ilan edilen akaryakıt bayi satış fiyatlarına esas alınan yurt içi rafineri çıkış fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarına bağlı olarak meydana gelecek artış durumunda, söz konusu malların tabi olduğu özel tüketim vergisi tutarları, gerçekleşen artış tutarı kadar azalış yapılmak suretiyle; uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurlarında bağlı olarak meydana gelecek azalış durumunda, söz konusu malların tabi olduğu özel tüketim vergisi tutarları 17.05.2018 tarihinde uygulanan özel tüketim vergisi tutarlarını geçmeyeceği belirtilmiştir.
2018/11818 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Çerçevesinde Özel Tüketim Vergisindeki Değişikliklere Bağlı Fiyat Farkı Uygulamalarına ilişkin hesap detayları Kamu İhale Kurulu tarafından yayınlanan 2019/DK.D-48 nolu kararda belirtilmiştir.
Eşel mobil fiyat farkı hesabına ilişkin detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
2019/DK.D-48 Nolu Kurul Kararının 3. Maddesinde eşel mobil sistemin 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararını uygulandığı dönemde geçerli olduğu belirtilmiştir.
“(3) Bu Kararın, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için geçerli olmasına, bu dönemde ÖTV’de meydana gelen değişiklikler nedeniyle 6/5/2015 tarihli ve 2015/DK.D-86 sayılı Kurul Kararının uygulanmamasına, anılan Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerinin herhangi bir nedenle uygulanmaması durumunda 6/5/2015 tarihli ve 2015/DK.D-86 sayılı Kurul Kararında yer verilen esasların dikkate alınmasına,”
22 Aralık 2021 Tarihli ve 31697 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4938 sayılı Cumhurbaşkanı kararının 3. maddesinde “Bu Karar kapsamında belirlenecek özel tüketim vergisi tutarları, her bir mal itibarıyla 02.04.2020 tarihinde uygulanan özel tüketim vergisi tutarlarına ulaştığında, bu tutara ulaşan her bir mal bakımında 14.05.2018 tarihli ve 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı yürürlükten kalmış sayılır” belirtilmiştir.
Akaryakıt ÖTV tutarları 02.04.2020 tarihinde uygulanan özel tüketim vergisi tutarına ulaştığı için (Motorin için 25.12.2021) bu tarih itibari ile eşel mobil fiyat farkı hesabı yürürlükten kalmıştır.
Sonuç
İlanı veya duyurusu 26.03.2022 ve sonrası işler; Bu tarihten sonra ilanı yapılan işlerde akaryakıt (b3 katsayısı) zaten fiyat farkı formülüne dahil edildiği ve fiyat farkı kararnamesinde yer alan 12’nci madde yürürlükten kaldırıldığı için ÖTV’den ve eşel mobilden kaynaklı fiyat farkı hesabı yapılmayacaktır.
İlanı veya duyurusu 26.03.2022 öncesinde olan işler; İlanı veya duyurusu bu tarihten önce olan, halen devam eden ve ağırlık oranları üzerinden fiyat farkı verilen işlerde ÖTV’den kaynaklı fiyat farkı hesaplamalarının 2015/DK.D-86 nolu karar göre yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.
05.03.2026 Tarihinde yürürlüğe giren yeni eşel mobil sistemi geçmişte yürürlükte olan 2018/11818 sayılı karardan farklı olarak 10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına dayanmaktadır. Eşel mobil fiyat farkı hesaplamalarına esas teşkil eden 2019/DK.D-48 sayılı Kurul Kararı spesifik olarak 2018/11818 sayılı karara atıfta bulunmaktadır. Eşel mobilden kaynaklı fiyat farkı hesabına ilişkin 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu kararı yürürlükten kalkığı için mevcut düzenlemeler kapsamında Eşel mobil fiyat farkı hesaplamaları yapılamayacaktır. 2026 Yılında başlayan Eşel mobil uygulamasından kaynaklı fiyat farkı hesabının yapılabilmesi için Kamu İhale Kurumu tarafından yasal düzenleme yapılması gerekecektir.