Yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyet, ihale hazırlık aşamasında idare tarafından Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde belirlenen esas ve usuller çerçevesinde hesaplanır. Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlanarak imzalanır ve ihale onay belgesine eklenir.
Yaklaşık maliyetin hazırlanmasında esas alınan fiyat ve rayiçlerin güncel olması, ihale sürecinin sağlıklı yürütülmesi bakımından önem taşımaktadır. Zira yaklaşık maliyet; sınır değer hesabı, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve ihale dokümanında öngörülmüş olması hâlinde fiyat dışı unsur değerlendirmesi gibi işlemler üzerinde doğrudan etkili olabilmektedir.
Özellikle kamu kurum ve kuruluşlarınca yeni yıl birim fiyat ve rayiçlerinin ilk ilan veya davet tarihinden önce yayımlanmış olması hâlinde, önceki yıl fiyatları esas alınarak hazırlanan yaklaşık maliyetin güncelliğinin yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Nitekim Kamu İhale Kurulunun aynı ihaleye ilişkin verdiği 20.05.2026 tarihli ve 2026/UY.I-1431 sayılı karar ile 26.08.2026 tarihli ve 2026/UY.I-2258 sayılı karar, yaklaşık maliyetin güncel birim fiyatlarla hazırlanmasının önemini ve güncel olmayan fiyatların kullanılmasının ihale sürecinde doğurabileceği sonuçları ortaya koymaktadır.
İlk Kurul kararında, ilan tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan güncel birim fiyatların yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmaması nedeniyle düzeltici işlem belirlenmiş; ikinci kararda ise yaklaşık maliyetin yeniden hesaplanması sonucunda sınır değerin ve tekliflerin durumunun değiştiği tespit edilerek ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Yapım İşlerinde Yaklaşık Maliyete İlişkin Mevzuat Düzenlemeleri
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 9’uncu maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihale edilmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak KDV hariç yaklaşık maliyetin belirlenmesi ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinde ise yaklaşık maliyetin, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle hesaplanacağı ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 10’uncu maddesine göre idareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;
- İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatları,
- Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanan birim fiyat ve rayiçleri,
- İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanan fiyat ve rayiçleri,
- Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlardan alınan maliyetleri,
- İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitlerini
esas alabilmektedir. Bu fiyat ve rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanılabilmektedir.
Bununla birlikte, yaklaşık maliyet tespit edilirken kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçlerin esas alınması hâlinde, güncelliğini kaybeden birim fiyat ve/veya rayiçlerin ilgili alt endeks veya endeks kullanılarak güncellenmesi gerekmektedir.
Yönetmeliğin 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasında ise yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybetmesi hâlinde ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelleneceği hüküm altına alınmıştır. Aynı maddede, fiyat farkı verilmesi öngörülen ve öngörülmeyen işler bakımından uygulanacak güncelleme yöntemine de yer verilmiştir.
Yönetmeliğin 60’ıncı maddesi uyarınca da ihale komisyonu, verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplamaktadır. Bu nedenle yaklaşık maliyette meydana gelen değişiklik, sınır değer hesabını ve buna bağlı olarak tekliflerin değerlendirilme durumunu etkileyebilmektedir.
Mevzuat düzenlemelerinin yaklaşık maliyet bakımından taşıdığı önem aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
| Mevzuat | Düzenleme | Yaklaşık Maliyet Açısından Önemi |
| 4734 sayılı Kanun m.9 | Yaklaşık maliyet, ihale öncesinde her türlü fiyat araştırması yapılarak belirlenir ve dayanakları hesap cetvelinde gösterilir. | Yaklaşık maliyetin fiyat araştırmasına ve dayanaklandırılmış verilere göre belirlenmesini gerektirir. |
| YİİUY m.8 | Yaklaşık maliyet, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılarak hesaplanır. | Yaklaşık maliyetin ihale hazırlık aşamasında mevzuatta öngörülen usule göre oluşturulmasını gerektirir. |
| YİİUY m.10 | Yaklaşık maliyete esas alınabilecek fiyat ve rayiç kaynakları belirlenmiştir. | Kamu birim fiyatları, piyasa araştırmaları ve maddede belirtilen diğer fiyat ve rayiç kaynaklarının kullanılmasına imkân verir. |
| YİİUY m.10/5 | Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış ve güncelliğini kaybetmiş birim fiyat ve/veya rayiçler ilgili alt endeks veya endeksle güncellenir. | Güncelliğini kaybetmiş kamu birim fiyat ve rayiçlerinin aynen kullanılmamasını gerektirir. |
| YİİUY m.11/3 | Yaklaşık maliyet güncelliğini kaybetmişse ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir. | Yaklaşık maliyetin ilk ilan veya davet tarihi itibarıyla güncelliğinin korunmasını sağlar. |
| YİİUY m.60 | Sınır değer, Kurum tarafından belirlenen yönteme göre hesaplanır. | Yaklaşık maliyetteki değişiklik sınır değeri ve buna bağlı olarak tekliflerin durumunu etkileyebilir. |
Kamu İhale Kurulunun 2026/UY.I-1431 Sayılı Kararı
Başvuru sahibi tarafından, yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı; işçilik maliyetlerinde güncel asgari ücretin esas alınmadığı, 2026 yılı itibarıyla yayımlanmış güncel birim fiyatların kullanılmadığı ve yaklaşık maliyetin ilk ilan tarihine kadar güncellenmediği iddia edilmiştir.
Kurul tarafından ihale işlem dosyası üzerinden yapılan incelemede, yaklaşık maliyet hesabında toplam 78 iş kaleminin bulunduğu; bunlardan 38 iş kaleminde kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanan birim fiyat ve rayiçlerin, 40 iş kaleminde ise piyasa araştırmasına dayalı fiyatların esas alındığı tespit edilmiştir.
İhalenin ilk ilan tarihinin 16.03.2026 olduğu, buna karşılık yaklaşık maliyet hesabında bazı iş kalemleri bakımından 2025 yılı birim fiyat ve rayiçlerinin kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ilk ilan tarihine kadar 2026 yılına ait güncel birim fiyat ve rayiçlerin yayımlanmış olduğu tespit edilmiştir.
Kurul kararında bu duruma ilişkin olarak iki iş kalemi örnek gösterilmiştir:
| İş kalemi | 2026 yılı güncel birim fiyatı | Yaklaşık maliyette kullanılan fiyat |
| 19.100.1001 – Ekskavatör’ün 1 saatlik ücreti (100 Hp) | 2.271,33 TL | 1.697,50 TL |
| 42.310.1101 – Sayısal işletme planı harita işleri (İçmesuyu isale hatları) | 1.109,78 TL | 994,07 TL |
Bu tespitler sonucunda Kurul, yaklaşık maliyet hesabında bazı iş kalemlerinde ilk ilan tarihinde yürürlükte bulunan güncel birim fiyatların dikkate alınmadığını ve yaklaşık maliyetin ilk ilan tarihine kadar güncellenmediğini değerlendirmiştir.
Bununla birlikte Kurul, yaklaşık maliyetin hatalı veya eksik hesaplandığının tespit edilmesi hâlinde doğrudan ihalenin iptaline karar verilmesinin uygun olmayacağını; yaklaşık maliyette tespit edilen hatanın, yaklaşık maliyetin etkilediği hususlar bakımından değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Bu çerçevede, ilk ilan tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyatlar dikkate alınarak yaklaşık maliyetin yeniden hesaplanması, güncellenen yaklaşık maliyetin sınır değere, sınır değerin altında kalan tekliflerin durumuna ve fiyat dışı unsur hesaplamasına etkisinin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmiştir.
Kararda benimsenen yaklaşım; yaklaşık maliyet hesabında kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyat ve rayiçlerin esas alınması hâlinde, bu fiyatların ilk ilan tarihi itibarıyla cari olup olmadığının kontrol edilmesi, güncelliğini kaybetmiş olanların ise Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu ve 11’inci maddelerinde öngörülen esaslara göre güncellenmesi gerektiği yönündedir. Bu kapsamda, ilk ilan tarihinden önce yeni birim fiyatların yayımlanmış olmasına rağmen önceki döneme ait birim fiyatların esas alınması, yaklaşık maliyetin güncel olarak belirlenmemesi sonucunu doğurmaktadır.
Yaklaşık Maliyetin Yeniden Hesaplanmasının İhale İşlemlerine Etkisi
2026/UY.I-1431 sayılı Kurul kararıyla belirlenen düzeltici işlemin uygulanması kapsamında, idare tarafından yaklaşık maliyet yeniden hesaplanmıştır.
İlk olarak 255.685.679,00 TL olarak belirlenen yaklaşık maliyet, ilk ilan tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyatlar ve güncel parametreler dikkate alınarak 298.844.457,50 TL olarak yeniden belirlenmiştir.
Yaklaşık maliyetin 298.844.457,50 TL olarak yeniden hesaplanmasının ardından sınır değer de yeniden belirlenmiş; ihale komisyonu tarafından yeni sınır değer ve güncel parametreler esas alınarak puanlama, fiyat dışı unsur hesaplaması ve yeterlik değerlendirmeleri yeniden gerçekleştirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda, yeni sınır değerin altında kalan isteklilerin teklifleri, İdari Şartname’nin 31.1’inci maddesi uyarınca açıklama istenilmeksizin reddedilmiştir.
Yaklaşık maliyetin güncel birim fiyatlar esas alınarak yeniden hesaplanması sonucunda sınır değer de değişmiş; buna bağlı olarak bazı isteklilerin teklifleri yeni sınır değerin altında kalmıştır. Böylece ilk ilan tarihinde cari olmayan birim fiyatların yaklaşık maliyet hesabında kullanılmasının, yalnızca yaklaşık maliyet tutarını değil, sınır değer hesabını ve buna bağlı olarak tekliflerin değerlendirilme durumunu da etkilediği ortaya çıkmıştır.
Kamu İhale Kurulunun 2026/UY.I-2258 Sayılı Kararı
2026/UY.I-1431 sayılı Kurul kararı doğrultusunda idare tarafından gerçekleştirilen düzeltici işlem sonrasında yapılan ikinci itirazen şikâyet başvurusunda; yaklaşık maliyetin 255.685.679,00 TL’den 298.844.457,50 TL’ye yeniden hesaplandığı, bu değişikliğin sınır değer ile fiyat dışı unsur hesaplamasını ve buna bağlı olarak tekliflerin değerlendirilme durumunu değiştirdiği ileri sürülmüştür.
Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan incelemede, önceki Kurul kararı doğrultusunda yaklaşık maliyetin ilk ilan tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyatlar dikkate alınarak yeniden hesaplandığı, yeniden hesaplanan yaklaşık maliyet üzerinden sınır değerin de değiştiği ve bu değişiklik sonucunda sınır değerin altında kalan isteklilerin farklılaştığı tespit edilmiştir.
Buna göre, ilk yaklaşık maliyet hesabında cari olmayan birim fiyatların kullanılmasından kaynaklanan aykırılığın giderilmesi amacıyla yapılan yeniden hesaplama; sınır değer hesabını ve buna bağlı olarak tekliflerin değerlendirilme durumunu değiştirmiştir.
Kurul, yaklaşık maliyette tespit edilen hatanın bu yönüyle ihale işlemlerinin sonucuna doğrudan etki ettiğini ve söz konusu aykırılığın düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğunu değerlendirmiştir. Bu nedenle 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin on birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Kurul Kararlarının Birlikte Değerlendirilmesi
Aynı ihaleye ilişkin 2026/UY.I-1431 ve 2026/UY.I-2258 sayılı Kurul kararları birlikte değerlendirildiğinde, yaklaşık maliyetin güncel birim fiyatlarla hazırlanmasının ihale sürecindeki etkisi açık biçimde ortaya çıkmaktadır.
| Aşama | 2026/UY.I-1431 | 2026/UY.I-2258 |
| Tespit | Yaklaşık maliyet hesabında ilk ilan tarihinde cari olmayan birim fiyatlar kullanılmıştır. | Yaklaşık maliyetin güncel birim fiyatlarla yeniden hesaplanması sonucunda sınır değer ve sınır değerin altında kalan teklifler değişmiştir. |
| Değerlendirme | Yaklaşık maliyetin ilk ilan tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyatlar dikkate alınarak yeniden hesaplanması ve bunun ihale sürecine etkilerinin değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. | Yeniden hesaplanan yaklaşık maliyetin sınır değeri ve buna bağlı olarak tekliflerin değerlendirilme durumunu değiştirdiği tespit edilmiştir. |
| Kurul kararı | Düzeltici işlem belirlenmesi | İhalenin iptali |
İlk kararda Kurul, yaklaşık maliyetin güncel olmayan birim fiyatlarla hazırlanmış olmasını mevzuata aykırı bulmuş; ancak bu aykırılığın doğrudan ihalenin iptalini gerektirmediğini değerlendirmiştir. Bu nedenle yaklaşık maliyetin ilk ilan tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyatlar dikkate alınarak yeniden hesaplanması ve yeniden hesaplanan yaklaşık maliyetin sınır değere, sınır değerin altında kalan tekliflerin durumuna ve fiyat dışı unsur hesaplamasına etkisinin değerlendirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmiştir.
İkinci kararda ise söz konusu düzeltici işlem sonucunda yeniden hesaplanan yaklaşık maliyetin sınır değeri değiştirdiği ve buna bağlı olarak sınır değerin altında kalan isteklilerin farklılaştığı tespit edilmiştir. Kurul, bu değişikliğin tekliflerin değerlendirilme durumuna doğrudan etki etmesi nedeniyle aykırılığın artık düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğu sonucuna ulaşmış ve ihalenin iptaline karar vermiştir.
Bu iki karar birlikte ele alındığında, yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyet hesabında kullanılan birim fiyat ve rayiçlerin ilk ilan tarihi itibarıyla güncel olması gerektiği; güncel olmayan birim fiyatlarla hazırlanan yaklaşık maliyetin ise yalnızca yaklaşık maliyet tutarını değil, sınır değer hesabını, fiyat dışı unsur değerlendirmesini ve tekliflerin değerlendirilme durumunu da etkileyebileceği anlaşılmaktadır.
Yaklaşık Maliyetin Güncel Hazırlanması Neden Önemlidir?
Yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyet; sınır değer hesabı, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ve ihale dokümanında öngörülmüş olması hâlinde fiyat dışı unsur puanlaması gibi ihale işlemleri üzerinde doğrudan etkili olabilmektedir.
Örnek olarak dikkate alınan ve kurul kararlarında İncelenen ihalede, İdari Şartname uyarınca sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin tekliflerinin açıklama istenilmeksizin reddedileceği düzenlenmiş; ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde ise fiyatla birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınması öngörülmüştür. Fiyat dışı unsur değerlendirmesinde, isteklilerin teklif cetvelindeki belirli iş kalemlerine verdikleri fiyatların toplam teklif bedeline oranı esas alınmıştır.
Bu nedenle yaklaşık maliyetin güncel olmayan birim fiyat ve rayiçler esas alınarak hesaplanması, yalnızca yaklaşık maliyet tutarında farklılığa yol açmamakta; sınır değer hesabını, sınır değerin altında kalan teklifleri ve fiyat dışı unsur değerlendirmesini de etkileyebilmektedir.
Nitekim söz konu ihalede yaklaşık maliyetin güncel birim fiyatlar dikkate alınarak yeniden hesaplanması sonucunda sınır değer değişmiş ve daha önce farklı durumda bulunan bazı isteklilerin teklifleri yeni sınır değerin altında kalmıştır.
Bu itibarla, özellikle yaklaşık maliyetin hazırlanması ile ilk ilan veya davet tarihi arasında kamu kurum ve kuruluşlarınca yeni birim fiyat ve rayiçlerin yayımlanması hâlinde, yaklaşık maliyette kullanılan fiyat ve rayiçlerin güncelliğinin kontrol edilmesi ve güncelliğini kaybedenlerin mevzuatta öngörülen usule göre güncellenmesi gerekmektedir.
Sonuç
Kamu İhale Kurulunun 2026/UY.I-1431 ve 2026/UY.I-2258 sayılı kararları birlikte değerlendirildiğinde, yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyetin güncel birim fiyat ve rayiçler esas alınarak hazırlanmasının ihale sürecinin sağlıklı yürütülmesi bakımından taşıdığı önem açık biçimde görülmektedir.
2026/UY.I-1431 sayılı kararda, ilk ilan tarihinde yürürlükte bulunan güncel birim fiyatlar yayımlanmış olmasına rağmen yaklaşık maliyet hesabında bazı iş kalemlerinde önceki yıl birim fiyatlarının kullanıldığı tespit edilmiş; yaklaşık maliyetin yeniden hesaplanması ve bunun sınır değere, sınır değerin altında kalan tekliflerin durumuna ve fiyat dışı unsur hesaplamasına etkisinin değerlendirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmiştir.
Düzeltici işlem sonucunda yaklaşık maliyet 255.685.679,00 TL’den 298.844.457,50 TL’ye yeniden hesaplanmış; buna bağlı olarak sınır değer ve sınır değerin altında kalan isteklilerin durumu değişmiştir.
Bunun üzerine verilen 2026/UY.I-2258 sayılı kararda, yaklaşık maliyetteki ilk hatanın düzeltilmesinin tekliflerin değerlendirilme durumunu değiştirdiği tespit edilmiş ve söz konusu aykırılığın düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğu değerlendirilerek ihalenin iptaline karar verilmiştir.
İlgili mevzuat hükümleri ile Kamu İhale Kurulunun 2026/UY.I-1431 ve 2026/UY.I-2258 sayılı kararları birlikte değerlendirildiğinde; yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyet hesabında kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyat ve rayiçlerin esas alınması hâlinde, güncelliğini kaybeden birim fiyat ve rayiçlerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinde öngörülen esaslara göre güncellenmesi; yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybetmesi hâlinde ise Yönetmeliğin 11’inci maddesi uyarınca ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu nedenle idarelerce, ilk ilan veya davet tarihinden önce yaklaşık maliyete esas alınan birim fiyat ve rayiçlerin güncelliğinin kontrol edilmesi, güncelliğini kaybetmiş fiyat ve rayiçlerin mevzuatta öngörülen usule göre güncellenmesi ve yaklaşık maliyetin bu şekilde belirlenen güncel veriler üzerinden oluşturulması gerekmektedir. Aksi hâlde, yaklaşık maliyetteki hata sınır değer hesabını ve tekliflerin değerlendirilme durumunu etkileyerek ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi veya ihalenin iptali sonucunu doğurabilecektir.