Elektronik İhalelerde Aşırı Düşük Teklif Açıklaması ile Yeterlik Belgelerinin Fiziki Olarak Sunulması Zorunlu mu?

Elektronik ihalelerde fiziki belge sunumu, hem katılım ve yeterlik değerlendirmesi hem de aşırı düşük teklif açıklaması bakımından öncelikli olarak belirlenmiş bir kural değil, idarenin ihtiyaç duyması hâline bağlı bir istisnai bir uygulamadır. Ancak bu iki belge grubu aynı usule ve aynı yaptırım usulüne tabi değildir. Yeterlik belgeleri EKAP sisteminden ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler üzerinden; aşırı düşük teklif açıklaması da aynı şekilde EKAP üzerinden e-imzalı olarak idareye gönderilir. İdare tarafından değerlendirme öncelikle EKAP’a aktarılan bu bilgi ve belgeler üzerinden yapılır. İdare, yalnızca ihtiyaç duyması hâlinde EKAP’a yüklenen bu bilgi ve belgelerin fiziki olarak belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunulmasını isteyebilir.

İdarenin usulüne uygun fiziki belge talebine aykırılığın sonucu, belgenin ait olduğu değerlendirme aşamasına göre belirlenir:

• Katılım ve yeterlik değerlendirmesi kapsamındaki fiziki belge süresinde sunulmaz, sunuluş şekline aykırı sunulur veya EKAP’a yüklenen belgeden farklı bir belge verilirse teklif değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminat gelir kaydedilir.

• Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki fiziki belge yönünden teklif reddedilir ve geçici teminat gelir kaydedilir.

• Aşırı düşük teklif açıklamasının yalnızca içerik yönünden uygun bulunmaması hâlinde ise kural olarak teklif reddedilir; fiziki belge aykırılığı yoksa teminatın gelir kaydı sonucu doğmaz.

• Danıştay Onüçüncü Dairesine göre, yeterlik belgesinin salt sunuluş şekline aykırı sunulması, 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça yasak fiil olarak düzenlenmediğinden tek başına ihalelerden yasaklama yaptırımına dayanak olamaz.

Yeterlik belgeleri ve aşırı düşük teklif açıklamasında hangi yaptırım uygulanır?

1. Aşırı düşük teklif açıklaması ve eklerinin fiziki olarak sunulması

Aşırı düşük teklif kanuni düzenlemesi

İhale komisyonu tarafından ilk oturumda geçerli teklifler belirlendikten sonra sınır değeri hesaplar. Hesaplanan sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri aşırı düşük teklif olarak belirlenir. İhale komisyonu bu tekliflerin değerlendirmesi ihale dokümanı düzenlemelerine göre yapar. İhale dokümanında aşırı düşük tekliflere ilişkin açıklama istenmesi düzenlemiş olması durumunda teklif fiyatı sınır değerin altında bulunan istekliden açıklama talebi yapılmadan doğrudan reddetmez.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.38: “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.”

4734 sayılı Kanunun bu hükmü, aşırı düşük teklif sürecinin temelini oluşturur. Elektronik ihalede açıklamanın kimden isteneceği, nasıl gönderileceği ve hangi hâllerde reddedileceği ise özel olarak EKAP Yönetmeliğinin 12’nci maddesinde ve Tip İdari Şartname’nin 29’uncu maddesinde düzenlenmiştir.

Aşırı düşük teklif açıklamaları EKAP üzerinden sunulur

İhale dokümanında aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülmüşse, katılım ve yeterlik değerlendirmesi sonucunda teklifi geçerli bulunan isteklilerden, teklifleri hesaplanan sınır değerin altında olanlara aşırı düşük teklif açıklaması sunmaları için bildirim yapılır. Açıklamanın EKAP üzerinden e-imza ile imzalanarak gönderilmesi zorunludur. Açıklamanın EKAP üzerinden sunulmaması veya sunulan açıklamanın uygun bulunmaması hâlinde teklif reddedilir.

Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği m.12/4:

“Aşırı düşük teklif açıklamaları, ikinci fıkra kapsamında yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda teklifi geçerli olduğu tespit edilen isteklilerden istenir. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları EKAP üzerinden e-imza ile imzalanmak suretiyle gönderilir. Aşırı düşük teklif açıklamalarını EKAP üzerinden sunmayan veya sunduğu açıklamaları uygun bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.”

Elektronik Ortamda Yapılan İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname m.29.8:

“Aşırı düşük teklif açıklamaları, 29.5 inci ve 29.6 ncı maddelere göre yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda teklifi geçerli olduğu tespit edilen isteklilerden istenir. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları EKAP üzerinden e-imza ile imzalanmak suretiyle gönderilir. Aşırı düşük teklif açıklamalarını EKAP üzerinden sunmayan veya sunduğu açıklamaları uygun bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.”

Her iki düzenlemede de öngörülen yaptırım, teklifin reddedilmesiyle sınırlıdır. Bu nedenle, aşırı düşük teklif açıklamasının süresi içinde EKAP üzerinden sunulmasına rağmen yalnızca içerik yönünden uygun bulunmaması, tek başına geçici teminatın gelir kaydedilmesine dayanak oluşturmaz.

Geçici teminatın gelir kaydedilmesi sonucu; ancak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idare tarafından usulüne uygun olarak fiziki sunumu istenen bir belgenin sunulmaması veya belgenin öngörülen sunuluş şekline uygun olarak ibraz edilmemesi gibi mevzuatta ayrıca yaptırıma bağlanan bir aykırılığın bulunması hâlinde gündeme gelebilir.

Aşırı düşük teklif açıklaması eklerinin fiziki sunumu ne zaman istenir?

Elektronik ihalelerde, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında EKAP’a yüklenen belgeler kural olarak elektronik ortamda sunuldukları hâliyle değerlendirmeye esas alınır. Bu belgelerin ayrıca fiziki ortamda sunulması genel bir zorunluluk değildir. İdare, ancak ihtiyaç duyması hâlinde belgelerin fiziki olarak sunulmasını isteyebilir.

İdarenin usulüne uygun talebi üzerine isteklinin;

• Fiziki belgeleri verilen makul süre içinde sunmaması,
• Belgeleri, belgelerin sunuluş şekline ilişkin kurallara aykırı sunması,
• EKAP’a yüklenen belgeden farklı bir belge ibraz etmesi

hâllerinde teklif reddedilir ve geçici teminat gelir kaydedilir.

Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği m.12/4:

“Açıklama kapsamında yüklenen belgeler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. Fiziki olarak sunulması istenilen belgeleri verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri reddedilerek geçici teminatları gelir kaydedilir.”

Elektronik Ortamda Yapılan İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname m.29.8:

“Açıklama kapsamında yüklenen belgeler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. Fiziki olarak sunulması istenilen belgeleri verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri reddedilerek geçici teminatları gelir kaydedilir.”

Bu çerçevede, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin iki farklı durum birbirinden ayrılmalıdır:

1. Açıklamanın EKAP üzerinden sunulmaması veya içerik yönünden uygun bulunmaması:
   Teklif reddedilir. Fiziki belge sunumuna ilişkin ayrıca bir aykırılık bulunmadıkça geçici teminat gelir kaydedilmez.
2. İdarece fiziki sunumu istenen belgenin süresinde sunulmaması, sunuluş şekline aykırı sunulması veya EKAP’a yüklenen belgeden farklı olması:
   Teklif reddedilir ve geçici teminat gelir kaydedilir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklamasında Sunulacak Belgeler

Yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacak temel belgeler, öncelikle teklif ve sözleşme türüne göre belirlenir.

Anahtar teslimi götürü bedel işlerde istekli; toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri veya iş gruplarına ait miktarlar ile bunlara ilişkin birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelini ve açıklama istenen iş kalemleri veya iş gruplarına ait analizleri sunmalıdır.

Teklif birim fiyatlı işlerde ise açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin, ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin sunulması gerekir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinde ayrıca;

“Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.”

hükmüne yer verilmiştir. Dolayısıyla açıklamanın kapsamı, idare tarafından açıklanması istenen iş kalemleri veya iş gruplarıyla sınırlıdır.

Sözleşme türüne göre sunulması gereken hesap cetveli ve analizler belirlendikten sonra, analizlerde kullanılan girdilerin hangi bilgi ve belgelerle tevsik edildiği incelenir. Bu kapsamda kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlar, resmî fiyat ve tarifeler, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ve bunların dayanak tutanakları ile isteklinin kendi alış, satış veya üretim verilerine ilişkin belgeler kullanılabilir.

İstekli hangi açıklama yöntemini kullanmışsa, o yönteme ilişkin belgeleri Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen şekil ve içerik şartlarına uygun olarak sunmalıdır. Belgelerin açıklanan maliyet bileşeniyle uyumlu olmaması veya Tebliğ’de aranan koşulları taşımaması hâlinde açıklama uygun kabul edilmez.

2. Katılım ve yeterlik belgeleri

Katılım ve Yeterlik Belgelerinin Elektronik Ortamda Değerlendirilmesi

Elektronik ihalelerde katılım ve yeterlik değerlendirmesi, isteklinin ihaleye katılım belgesine aktardığı bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Bu bilgi ve belgelerden elektronik kaynaklar üzerinden erişilebilenlerin teyidi gerçekleştirilir. Elektronik yöntemlerle teyit edilemeyen ancak EKAP’a yüklenmiş olan belgeler ise kural olarak yüklendikleri hâliyle değerlendirmeye esas alınır.

Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği m.12/3:

“İkinci fıkraya göre yapılan değerlendirmede, ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez.”

Elektronik Ortamda Yapılan İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname m.29.6:

“Değerlendirme işlemi, bu Şartname düzenlemeleri çerçevesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. İhaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. İhaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden belirtilen yöntemlerle teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez.”

Bu düzenlemeler uyarınca değerlendirme süreci şu şekilde yürütülür:

1. İhaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler elektronik kaynaklardan teyit edilebiliyorsa doğrulama işlemi yapılır.
2. EKAP’a yüklenen belge elektronik yöntemlerle teyit edilemiyorsa belge, yüklendiği hâliyle değerlendirmeye esas alınır.
3. Belgenin fiziki sunumu ancak idarenin ihtiyaç duyması hâlinde istenebilir.

Dolayısıyla bir belgenin entegrasyonlar, EKAP veya ilgili kurumların internet sayfaları üzerinden teyit edilememesi, tek başına teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli değildir. İdarenin öncelikle EKAP’a yüklenen belgeyi esas alarak değerlendirme yapması; fiziki belge sunumuna ise yalnızca ihtiyaç bulunması hâlinde başvurması gerekir.

Fiziki Yeterlik Belgelerinin Sunulmasına Aykırılığın Yaptırımı

İdarenin ihtiyaç duyması üzerine yeterlik belgesinin fiziki olarak sunulmasını istemesi hâlinde, istekli belgeyi;

1. Verilen makul süre içinde,
2. İlgili uygulama yönetmeliğinde belirlenen belgelerin sunuluş şekline uygun olarak,
3. EKAP’a yüklenen belgeyle aynı olacak şekilde

sunmak zorundadır.

Bu koşullardan herhangi birine aykırılık bulunması hâlinde teklif değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminat gelir kaydedilir.

Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği m.12/9:

“Üçüncü fıkra kapsamında fiziki olarak sunulması istenen belgeleri verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.”

Elektronik Ortamda Yapılan İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname m.29.12:

“29.6 ncı madde kapsamında fiziki olarak sunulması istenen belgeleri, verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.”

Düzenlemelerde birbirinden bağımsız üç aykırılık öngörülmüştür:

• Fiziki belgenin verilen makul süre içinde sunulmaması,
• Belgenin sunuluş şekline ilişkin kurallara aykırı sunulması,
• Fiziki olarak sunulan belgenin EKAP’a yüklenen belgeden farklı olması.

Bu yaptırımların uygulanabilmesi için idarenin işlem dosyasında aykırılığı ortaya koyması gerekir. Bu kapsamda; fiziki sunumu istenen belgenin hangisi olduğu, talebin istekliye ne zaman bildirildiği, verilen sürenin başlangıç ve bitiş tarihleri, belgenin hangi sunuluş şekline uygun olarak verilmesinin istendiği ve tespit edilen aykırılığın yukarıdaki fiillerden hangisini oluşturduğu belirlenebilir olmalıdır.

EKAP’a yüklenen belge ile fiziki olarak sunulan belgenin farklı olduğu ileri sürülüyorsa, farklılığın hangi bilgi, kayıt veya içerikten kaynaklandığı da açıkça gösterilmelidir. Böylece teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemlerinin doğru bir gerekçeye dayanması sağlanır.

Yasaklama Yaptırımı ve Kanunilik İlkesi

Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 12’nci maddesinin onuncu fıkrası ile Elektronik Ortamda Yapılan İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin 29.13’üncü maddesinde, fiziki yeterlik belgelerinin sunulmasına ilişkin belirli aykırılıklar “ihale kararını etkileyecek davranış” olarak kabul edilmiş ve bu fiiller hakkında 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği m.12/10:

“Beşinci fıkra kapsamında numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ile dokuzuncu fıkrada sayılan fiiller, ihale kararını etkileyecek davranış olarak kabul edilir ve bu davranışlarda bulunan istekliler hakkında Kanunun 17 nci maddesi hükümleri uygulanır.”

Elektronik Ortamda Yapılan İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname m.29.13:

“29.9 uncu madde kapsamında numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ile 29.12 nci maddede sayılan fiiller, ihale kararını etkileyecek davranış olarak kabul edilir ve bu davranışlarda bulunan istekliler hakkında Kanunun 17 nci madde hükümleri uygulanır.”

Bu düzenlemelerle; fiziki belgenin süresinde sunulmaması, belgenin sunuluş şekline aykırı sunulması veya EKAP’a yüklenen belgeden farklı bir belgenin verilmesi fiilleri, Kanun’un 17’nci maddesiyle ilişkilendirilmiştir.

4734 sayılı Kanun’daki düzenleme

4734 sayılı Kanun’un konuyla ilişkilendirilen 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yasak fiil ve davranışlar arasında;

“İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.”

hükmüne yer verilmiştir.

Kanun’un 58’inci maddesinde ise 17’nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında uygulanacak yasaklama yaptırımı düzenlenmiştir:

“17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir.”

Buradaki hukuki sorun; ikincil düzenlemeyle “ihale kararını etkileyecek davranış” olarak kabul edilen fiziki belgenin sunuluş şekline aykırı sunulması fiilinin, Kanun’un 17’nci maddesinde açık ve belirli bir yasak fiil olarak düzenlenmemesine rağmen ihalelerden yasaklama yaptırımına dayanak oluşturup oluşturamayacağıdır.

Kamu İhale Kurulunun 2026/UM.I-547 sayılı kararı

Uyuşmazlığın idari aşamasına ilişkin karar, Kamu İhale Kurulunun 18.02.2026 tarihli ve 2026/UM.I-547 sayılı kararıdır.

Uyuşmazlık, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 2025/1560580 İKN’li “Kişisel Koruyucu Donanım” ihalesinde, fiziki sunumu istenen imalatçıya ait faaliyet belgesinin belgelerin sunuluş şekline uygun olmadığı gerekçesiyle ortaya çıkmıştır.

İdare tarafından;

• İsteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış,
• Geçici teminatı gelir kaydedilmiş,
• Yönetmeliğin 12’nci maddesinin onuncu fıkrası kapsamında işlem tesis edilmiştir.

Kamu İhale Kurulu, 2026/UM.I-547 sayılı kararıyla itirazen şikâyet başvurusunu reddetmiştir. Bu karara karşı açılan dava da Ankara 14. İdare Mahkemesinin 24.03.2026 tarihli ve E:2026/334, K:2026/488 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

Temyiz incelemesinde Danıştay Onüçüncü Dairesi, teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemleri ile yasaklama yaptırımını birbirinden ayırarak incelemiştir.

Teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminat

Danıştay Onüçüncü Dairesi, 10.06.2026 tarihli ve E:2026/3473, K:2026/2099 sayılı kararında; fiziki belgenin belgelerin sunuluş şekline aykırı sunulması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemlerini hukuka uygun bulmuştur:

“Temyize konu kararın, dava konusu Kurul kararının, ihaleyi yapan idarece fiziki olarak sunulması istenen belgelerin, belgelerin sunuluş şekline aykırı olarak sunulduğu gerekçesiyle Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 12. maddesinin 9. fıkrası uyarınca, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığına dair kısmında hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.”

Buna göre Yönetmeliğin 12’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında açıkça düzenlenen değerlendirme dışı bırakma ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi yaptırımlarının uygulanmasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Yasaklama yaptırımı yönünden kanunilik ilkesi

Danıştay, yasaklama sonucunu ise idari yaptırımlarda kanunilik ilkesi yönünden ayrıca incelemiştir. Kararda kanunilik ilkesinin kapsamı şu şekilde açıklanmıştır:

“Kanunilik ilkesi uyarınca idari yaptırım gerektiren fiillerin çerçevesinin kanunda açıkça tanımlanması, bunun doğal sonucu olarak yaptırım uygulanacak eylemin kanunda belirli olması gerekmektedir. Kanunda suç olarak düzenlenmemiş fiillerin, kanunda suç olarak düzenlenmiş fiillerle benzerliği dolayısıyla veya yorum suretiyle yaptırıma bağlanması kanunilik ilkesine aykırılık teşkil eder. Kanunilik ilkesi aynı zamanda suç ve ceza niteliği taşıyan kuralların yorum yoluyla genişletilemeyeceğini de öngörmektedir. Bu bakımdan, istisnai nitelik taşıyan idari yaptırımlara ilişkin kanun hükümlerinin de dar yorumlanması gerekmektedir.”

Danıştay Onüçüncü Dairesi, bu ilkeler doğrultusunda fiziki belgenin sunuluş şekline aykırı sunulması fiilinin 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça düzenlenmediğini belirlemiştir:

“Buna göre, ihalelerde bulunulması yasak olan fiil ve davranışların düzenlendiği Kanun’un 17. maddesinde yer verilmeyen, ‘fiziki olarak sunulması istenen belgelerin, belgelerin sunuluş şekline aykırı sunulması’ fiil veya davranışı nedeniyle, anılan Yönetmelik düzenlemesine dayanılarak davacı şirket hakkında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesi gerektiğine dair işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.”

Danıştay’ın yaklaşımına göre, ikincil düzenlemeyle bir fiilin “ihale kararını etkileyecek davranış” olarak nitelendirilmesi, Kanun’da açıkça yasak fiil olarak düzenlenmeyen bu eylemin yasaklama yaptırımına dayanak yapılması için yeterli değildir. İhalelerden yasaklama gibi ağır bir idari yaptırımın uygulanabilmesi için yaptırıma esas fiilin kanunda açık, belirli ve öngörülebilir biçimde düzenlenmesi gerekir.

Sonuç

Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararına göre, fiziki sunumu istenen yeterlik belgesinin belgelerin sunuluş şekline aykırı sunulması hâlinde;

• Teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygundur.
• Geçici teminatın gelir kaydedilmesi hukuka uygundur.
• Fiil, 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça düzenlenmediğinden ihalelerden yasaklama yaptırımına dayanak oluşturmaz.

Böylece aynı fiile ilişkin olarak Yönetmelikte açıkça öngörülen ihale sürecine yönelik yaptırımlar ile Kanun’da açık bir karşılığı bulunmayan ihalelerden yasaklama yaptırımı birbirinden ayrılmıştır.

Danıştay Kararının Kapsamı ve KİK’in Uygulama Kararı

Danıştay Onüçüncü Dairesinin 10.06.2026 tarihli ve E:2026/3473, K:2026/2099 sayılı kararı, doğrudan fiziki olarak sunulması istenen belgenin, belgelerin sunuluş şekline aykırı sunulması fiiline ilişkindir. Bu nedenle karardaki yasaklama değerlendirmesi, Yönetmeliğin 12’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında sayılan diğer fiillere kendiliğinden genişletilmemelidir.

Sahte belge kullanılması, yanıltıcı bilgi verilmesi veya 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça düzenlenen başka bir yasak fiil veya davranışın gerçekleşmesi hâlinde yasaklama değerlendirmesi, Danıştay kararından bağımsız olarak ilgili fiilin unsurlarına göre yapılır. Karar, Kanun’un 17’nci maddesinde ayrıca düzenlenen fiiller nedeniyle yasaklama uygulanmasını engellememektedir.

Yürütmenin durdurulması kararının Yönetmelik metnine etkisi

Yönetmelik metninde, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 15.05.2026 tarihli ve E:2026/548 sayılı yürütmenin durdurulması kararı doğrudan 12’nci maddenin onuncu fıkrasına işlenmiştir.

Yönetmeliğin 12’nci maddesinin onuncu fıkrası şu şekilde gösterilmiştir:

“(10) (Danıştay Onüçüncü Dairesinin 15/5/2026 tarihli ve E.:2026/548 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan ibare: Beşinci fıkra kapsamında numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi) ile dokuzuncu fıkrada sayılan fiiller, (Danıştay Onüçüncü Dairesinin 15/5/2026 tarihli ve E.:2026/548 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan ibare: ihale kararını etkileyecek davranış olarak kabul edilir ve bu davranışlarda bulunan istekliler hakkında Kanunun 17 nci maddesi hükümleri uygulanır.)”

Yönetmelikteki dipnotta, yürütmenin durdurulması kararına ilişkin olarak şu açıklamaya yer verilmiştir:

“Danıştay 13. Dairesinin E:2026/548 sayılı dosyasında açılan davada, Mahkeme tarafından alınan 15/5/2026 tarihli karar ile ‘Beşinci fıkra kapsamında numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi …, ihale kararını etkileyecek davranış olarak kabul edilir ve bu davranışlarda bulunan istekliler hakkında Kanun’un 17 nci maddesi hükümleri uygulanır.’ kısmının yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş olup, Mahkeme kararının icaplarına göre işlem tesis edilmesi gerektiğinden, bu karar doğrultusunda 29/7/2026 tarihli ve 2026/DK.D-228 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı ile anılan kısmın yürütmesinin durdurulmasına ilişkin kararın uygulanmasına yönelik işlem tesis edilmiştir.”

Buna göre E:2026/548 sayılı yürütmenin durdurulması kararı, yalnızca Yönetmelikte değinilen başka bir yargı kararı değildir. Karar, 29.07.2026 tarihli ve 2026/DK.D-228 sayılı Kamu İhale Kurulu kararıyla uygulanmış ve yürütmesi durdurulan ibareler değişiklikleri işlenmiş Yönetmelik metninde açıkça gösterilmiştir.

Ancak yürütmenin durdurulması kararı, Yönetmeliğin 12’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında düzenlenen yaptırımları ortadan kaldırmamaktadır. Fiziki belgenin verilen makul süre içinde sunulmaması, belgelerin sunuluş şekline aykırı sunulması veya EKAP’a yüklenen belgeden farklı bir belge sunulması hâllerinde teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesine ilişkin hükümler uygulanmaya devam etmektedir.

Kamu İhale Kurulunun 2026/MK-305 sayılı uygulama kararı

Kamu İhale Kurulu, Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2026/3473, K:2026/2099 sayılı kararının uygulanması amacıyla 06.08.2026 tarihli ve 2026/MK-305 sayılı kararı almıştır.

Kurul, önceki 18.02.2026 tarihli ve 2026/UM.I-547 sayılı kararının, Yönetmeliğin 12’nci maddesinin onuncu fıkrası kapsamında işlem tesis edilmesinde kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı yönündeki değerlendirmesini iptal etmiş ve Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda düzeltici işlem belirlemiştir.

Kamu İhale Kurulu, 06.08.2026, 2026/MK-305:

“1- Kamu İhale Kurulunun 18.02.2026 tarihli ve 2026/UM.I-547 sayılı kararının idarece Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 12’nci maddesinin 10’uncu maddesi gereğince işlem tesis edilmesinde kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı yönündeki değerlendirme ile ilgili kısmının iptaline, 2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 3- İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,” karar verilmiştir.

2026/MK-305 sayılı kararla, fiziki belgenin sunuluş şekline aykırı sunulması fiilinin Yönetmeliğin 12’nci maddesinin onuncu fıkrası üzerinden Kanun’un 17’nci maddesine bağlanmasına ilişkin değerlendirme iptal edilmiştir. Buna karşılık, teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemlerinin hukuka uygun olduğu yönündeki sonuç korunmuştur.

Uygulama kararlarının ayrımı

Yürütmenin durdurulması ve nihai karar üzerine alınan iki Kamu İhale Kurulu kararı birbirinden ayrılmalıdır:

• 2026/DK.D-228 sayılı karar, Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2026/548 sayılı yürütmenin durdurulması kararının Yönetmelik metnine uygulanmasına ilişkindir.
• 2026/MK-305 sayılı karar, Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2026/3473, K:2026/2099 sayılı nihai kararının somut uyuşmazlığa uygulanmasına ilişkindir.

Sonuç olarak yürütmenin durdurulması kararı ile Danıştay’ın nihai kararı, Yönetmeliğin 12’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında düzenlenen teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi yaptırımlarını ortadan kaldırmamıştır. Buna karşılık, Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça yasak fiil olarak düzenlenmeyen belgelerin sunuluş şekline aykırı sunulması fiili, yalnızca ikincil düzenlemeye dayanılarak ihalelerden yasaklama yaptırımına konu edilemez.

Yeterlik Belgeleri ve Aşırı Düşük Teklif Açıklamasında Doğru Yaptırım Nasıl Belirlenir?

Elektronik ihalelerde uygulanacak yaptırım belirlenirken, aykırılığın ait olduğu aşama ve fiilin niteliği birlikte değerlendirilmelidir. Bu amaçla aşağıdaki sıra izlenmelidir:

1. Belgenin ait olduğu aşama belirlenmelidir.
   Öncelikle belgenin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında mı, yoksa katılım ve yeterlik değerlendirmesi kapsamında mı sunulduğu tespit edilmelidir. Çünkü aynı nitelikteki fiziki sunum aykırılıkları, belgenin ait olduğu aşamaya göre farklı hükümlere tabidir.
2. İçerik uygunsuzluğu ile fiziki sunum aykırılığı ayrılmalıdır.
   Aşırı düşük teklif açıklamasının EKAP üzerinden sunulmaması veya içerik yönünden uygun bulunmaması hâlinde teklif reddedilir. Fiziki belge sunumuna ilişkin ayrıca bir aykırılık bulunmadıkça geçici teminat gelir kaydedilmez.
3. Fiziki belge talebinin usulü incelenmelidir.
   İdarenin fiziki belge sunulmasını gerçekten isteyip istemediği, hangi belgenin hangi ihtiyaca istinaden talep edildiği, talebin istekliye ne zaman bildirildiği ve verilen sürenin makul olup olmadığı belirlenmelidir. Fiziki belge sunumuna ilişkin yaptırım, ancak usulüne uygun bir talebin varlığı hâlinde uygulanabilir.
4. Aykırılığı oluşturan fiil somutlaştırılmalıdır.
   Tespit edilen aykırılığın;
   • Belgenin verilen makul süre içinde sunulmaması,
   • Belgenin sunuluş şekline aykırı sunulması,
   • Fiziki olarak sunulan belgenin EKAP’a yüklenen belgeden farklı olması

fiillerinden hangisini oluşturduğu açıkça gösterilmelidir.

5. Belgenin ait olduğu aşamaya göre ilgili hüküm uygulanmalıdır.
   • Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki fiziki belgeler yönünden Yönetmeliğin 12/4’üncü maddesi ile Tip İdari Şartname’nin 29.8’inci maddesi uygulanır. Teklif reddedilir ve geçici teminat gelir kaydedilir.
   • Katılım ve yeterlik değerlendirmesi kapsamındaki fiziki belgeler yönünden Yönetmeliğin 12/9’uncu maddesi ile Tip İdari Şartname’nin 29.12’nci maddesi uygulanır. Teklif değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminat gelir kaydedilir.
6. Geçici teminatın gelir kaydı ile yasaklama ayrı değerlendirilmelidir.
   Teklifin reddedilmesi veya değerlendirme dışı bırakılmasıyla birlikte geçici teminatın gelir kaydedilmesi, kendiliğinden ihalelerden yasaklama sonucunu doğurmaz. Yasaklama düşünülüyorsa fiilin 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinde açık ve belirli bir karşılığının bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.

Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2026/3473, K:2026/2099 sayılı kararına göre, fiziki belgenin sunuluş şekline aykırı sunulması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi hukuka uygundur. Ancak bu fiil Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça düzenlenmediğinden, tek başına ihalelerden yasaklama yaptırımına dayanak oluşturmaz.

Sonuç

Elektronik ihalelerde katılım ve yeterlik belgeleri ile aşırı düşük teklif açıklamalarının elektronik ortamda değerlendirilmesi esastır. Fiziki belge sunumu ise idarenin ihtiyaç duyması hâlinde başvurulabilecek istisnai bir yöntemdir. Yeterlik değerlendirmesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler; aşırı düşük teklif değerlendirmesinde ise EKAP üzerinden e-imza ile gönderilen açıklama ve ekleri esas alınır.

İdare tarafından fiziki belge sunulmasının istenmesi hâlinde istekli; belgeyi verilen makul süre içinde, belgelerin sunuluş şekline ilişkin kurallara uygun ve EKAP’a yüklenen belgeyle aynı olacak şekilde sunmalıdır. Bu koşullara aykırılığın yaptırımı, belgenin ait olduğu aşamaya göre belirlenir.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki fiziki belge aykırılığında teklif reddedilir ve geçici teminat gelir kaydedilir. Katılım ve yeterlik değerlendirmesi kapsamındaki fiziki belge aykırılığında ise teklif değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminat gelir kaydedilir. Buna karşılık aşırı düşük teklif açıklamasının yalnızca içerik yönünden uygun bulunmaması hâlinde teklif reddedilir; fiziki belge sunumuna ilişkin ayrıca bir aykırılık bulunmadıkça geçici teminat gelir kaydedilmez.

Yasaklama yaptırımı, teklifin reddedilmesi veya değerlendirme dışı bırakılması ile geçici teminatın gelir kaydedilmesinden ayrı değerlendirilmelidir. Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2026/548 sayılı yürütmenin durdurulması kararı 2026/DK.D-228 sayılı KİK kararıyla Yönetmelik metnine uygulanmış; E:2026/3473, K:2026/2099 sayılı nihai karar ise 2026/MK-305 sayılı KİK kararıyla somut uyuşmazlığa yansıtılmıştır. Bu kararlar, Yönetmeliğin 12’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında düzenlenen değerlendirme dışı bırakma ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi yaptırımlarını ortadan kaldırmamaktadır.

Bununla birlikte Danıştay’a göre, yeterlik belgesinin salt belgelerin sunuluş şekline aykırı sunulması fiili 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça düzenlenmediğinden, tek başına ihalelerden yasaklama yaptırımına dayanak oluşturmaz. Yasaklama uygulanabilmesi için sahte belge kullanılması, yanıltıcı bilgi verilmesi veya Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça tanımlanan başka bir yasak fiilin bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Aşırı düşük teklif açıklaması fiziki ortamda sunulabilir mi?

Aşırı düşük teklif açıklamasının EKAP üzerinden e-imza ile imzalanarak gönderilmesi zorunludur. Fiziki sunum, elektronik gönderimin yerine geçen alternatif bir yöntem değildir. İdare, yalnızca ihtiyaç duyması hâlinde açıklama kapsamında EKAP’a yüklenen belgelerin fiziki nüshalarını isteyebilir.

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmazsa geçici teminat gelir kaydedilir mi?

Açıklamanın yalnızca içerik yönünden uygun bulunmaması hâlinde geçici teminat gelir kaydedilmez; teklif reddedilir. Geçici teminatın gelir kaydedilebilmesi için idarece fiziki sunumu istenen belgenin süresinde sunulmaması, belgelerin sunuluş şekline aykırı sunulması veya EKAP’a yüklenen belgeden farklı olması gerekir.

Elektronik yöntemlerle teyit edilemeyen yeterlik belgesi nedeniyle teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılır mı?

Yönetmeliğin 12’nci maddesinin üçüncü fıkrası ile Tip İdari Şartname’nin 29.6’ncı maddesi uyarınca, EKAP’a yüklenen ancak entegrasyonlar veya ilgili kurumların internet sayfaları üzerinden teyit edilemeyen belge, kural olarak yüklendiği hâliyle değerlendirmeye esas alınır. İdare ihtiyaç duyması hâlinde belgenin fiziki olarak sunulmasını isteyebilir.

Fiziki yeterlik belgesi basit fotokopi olarak sunulabilir mi?

Belgenin hangi şekilde sunulması gerektiği, ihale konusu alıma ilişkin uygulama yönetmeliğinin belgelerin sunuluş şekline dair hükümlerine göre belirlenir. Belgenin aslının, noter onaylı suretinin veya mevzuatın kabul ettiği idare onaylı nüshasının sunulması gerekiyorsa basit fotokopi yeterli kabul edilmez.

Fiziki belge aykırılığında teklif reddedilir mi, değerlendirme dışı mı bırakılır?

Yaptırım, belgenin ait olduğu aşamaya göre değişir. Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki fiziki belge aykırılığında teklif reddedilir; katılım ve yeterlik değerlendirmesi kapsamındaki fiziki belge aykırılığında ise teklif değerlendirme dışı bırakılır. Her iki durumda da ilgili özel hüküm uyarınca geçici teminat gelir kaydedilir.

Fiziki yeterlik belgesinin sunuluş şekline aykırı sunulması yasaklama sebebi midir?

Danıştay Onüçüncü Dairesinin 10.06.2026 tarihli ve E:2026/3473, K:2026/2099 sayılı kararına göre, belgenin salt sunuluş şekline aykırı sunulması tek başına ihalelerden yasaklama sebebi değildir. Çünkü bu fiil 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinde açıkça düzenlenmemiştir. Ancak sahte belge kullanılması, yanıltıcı bilgi verilmesi veya Kanun’da ayrıca düzenlenen başka bir yasak fiilin bulunması hâlinde bu fiil bağımsız olarak değerlendirilir.