Kamu ihalelerinde teklif geçerlilik süresi, isteklinin vermiş olduğu teklifle hangi süre boyunca bağlı olduğunu belirleyen temel unsurlardan biridir. Bu sürenin dolması; teklifin uzatılması, geçici teminatın geçerliliği, sözleşmeye davet, sözleşme imzalama yükümlülüğü ve hatta ihalenin iptal edilip edilemeyeceği bakımından önemli sonuçlar doğurmaktadır.
Ancak teklif geçerlilik süresinin sona ermesi, her durumda ihalenin otomatik olarak iptal edileceği veya isteklinin artık sözleşme imzalayamayacağı anlamına gelmemektedir. Mevcut durumun; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, uygulama yönetmelikleri, Kamu İhale Genel Tebliği ve Kamu İhale Kurulu kararları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.
Teklif geçerlilik süresi nedir?
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 32’nci maddesine göre tekliflerin geçerlilik süresinin ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur.
Kanunun 32’nci maddesinde;
“Tekliflerin geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir. İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Dolayısıyla teklif geçerlilik süresi, isteklinin teklif fiyatı ve teklif kapsamında üstlendiği diğer yükümlülüklerle bağlı kalacağı zaman dilimini ifade etmektedir.
Elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalelerde Tip İdari Şartname’nin 24’üncü maddesi uyarınca bu süre, ihale tarihinden itibaren takvim günü olarak belirlenmektedir.
Teklif geçerlilik süresi belirlenirken hangi süreler dikkate alınır?
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 55’inci maddesi uyarınca teklif geçerlilik süresinin belirlenmesinde yalnızca tekliflerin incelenmesi için gereken sürenin dikkate alınması yeterli değildir.
İdarenin;
- Tekliflerin değerlendirilmesi,
- Şikâyet ve itirazen şikâyet süreçleri,
- İhale komisyonu kararının alınması,
- İhale kararının onaylanması,
- Kesinleşen ihale kararının bildirilmesi,
- Ön mali kontrol
- Sözleşmeye davet,
- Sözleşmenin imzalanması
için geçebilecek süreleri birlikte değerlendirmesi gerekir.
Bu nedenle teklif geçerlilik süresinin ihale sürecinin tamamlanmasına imkân verecek makul bir süre olarak belirlenmesi önem taşımaktadır.
Teklif geçerlilik süresi nasıl uzatılır?
İhale sürecinin öngörülenden uzun sürmesi veya idarece başka bir nedenle ihtiyaç duyulması hâlinde teklif geçerlilik süresi uzatılabilir.
Ancak idarenin teklif geçerlilik süresini tek taraflı olarak uzatma yetkisi bulunmamaktadır.
4734 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi ile ilgili uygulama yönetmeliği hükümleri birlikte değerlendirildiğinde teklif geçerlilik süresinin uzatılabilmesi için üç temel şart bulunmaktadır:
- Teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemelidir.
- İsteklinin süre uzatımını kabul etmesi gerekir.
- Uzatılan süre, ihale dokümanında başlangıçta belirlenen teklif geçerlilik süresinden fazla olamaz.
Örneğin ihale dokümanında teklif geçerlilik süresi 120 gün olarak belirlenmişse idare, teklif geçerlilik süresini en fazla ilave 120 gün uzatmayı talep edebilir.
İstekli teklif geçerlilik süresini uzatmak zorunda mıdır?
Elektronik Ortamda Yapılan İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartnamenin 24.2’nci maddesine göre istekli, idarenin teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin talebini kabul veya reddedebilir.
İsteklinin süre uzatımı talebini kabul etmemesi;
- Yasak fiil veya davranış oluşturmaz,
- Geçici teminatın gelir kaydedilmesini gerektirmez,
- İhalelere katılmaktan yasaklama yaptırımı uygulanmasına neden olmaz.
Bu durumda isteklinin geçici teminatının serbest bırakılması veya iade edilmesi gerekir.
Teklif geçerlilik süresinin uzatılması durumunda geçici teminat?
Teklif geçerlilik süresinin uzatılmasını kabul eden isteklinin, geçici teminatını da yeni teklif geçerlilik süresine uygun hâle getirmesi gerekir.
4734 sayılı Kanun’un 35’inci maddesinde;
“Teklif geçerlilik süresinin uzatılması halinde, geçici teminat mektuplarının süresi de aynı süre ile uzatılır.”
hükmü bulunmaktadır.
Dolayısıyla teklif süresinin uzatılması ile geçici teminat süresinin birbirinden bağımsız değerlendirilmesi mümkün değildir.
İstekli teklifinin geçerlilik süresini uzatmışsa geçici teminatını da ilgili mevzuatta öngörülen süre şartlarını sağlayacak şekilde uzatmalıdır.
Elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalelerde ise teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin idarenin talebi ve isteklinin cevabı EKAP üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Sözleşmeye davet teklif geçerlilik süresi içinde yapılmışsa yeterli midir?
Uygulamada en fazla tereddüt yaşanan konulardan biri budur.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif geçerlilik süresi sona ermeden sözleşmeye davet edilmiş olması, tek başına isteklinin sözleşmeyi imzalamak zorunda olduğu anlamına gelmemektedir.
Sözleşmenin imzalanması için isteklinin kullanımına bırakılan yasal sürenin tamamının da teklif geçerlilik süresi içerisinde kalması gerekir.
Kamu İhale Kurulunun 15.06.2023 tarihli ve 2023/UY.II-896 sayılı Kararında bu konuda önemli bir değerlendirme yapılmıştır.
İncelenen ihalede;
- Teklif geçerlilik süresi 27.05.2023 tarihinde sona ermiş,
- İstekli 25.05.2023 tarihinde sözleşmeye davet edilmiş,
- Sözleşmenin imzalanması için verilen 10 günlük süre ise 05.06.2023 tarihinde sona erecek şekilde belirlenmiştir.
Dolayısıyla sözleşmeye davet teklif geçerlilik süresi içerisinde yapılmış olmasına rağmen, isteklinin sözleşmeyi imzalayabileceği yasal sürenin tamamı teklif geçerlilik süresi içerisinde kalmamıştır.
Kamu İhale Kurulu, sözleşmenin imzalanmasıyla ihale sürecinin tamamlandığını dikkate alarak teklif geçerlilik süresinin de sözleşmenin imzalanması gereken tarihe kadar devam etmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.
İdarenin bu durumda teklif geçerlilik süresinin uzatılmasını talep etmesi gerekirken böyle bir talepte bulunmaması nedeniyle, teklif geçerlilik süresi sona eren isteklinin sözleşme imzalamaya zorlanamayacağına karar verilmiştir.
Bu nedenle sözleşmenin imzalanmaması gerekçesiyle;
- Geçici teminatın gelir kaydedilmesi,
- 4734 sayılı Kanun’un 58’inci maddesi uyarınca yasaklama işlemi uygulanması
mümkün değildir.
Teklif geçerlilik süresinin dolması durumunda isteklinin sözleşme imzalama zorunluluğu devam eder mi?
Kural olarak hayır.
Teklif geçerlilik süresinin sona ermesiyle birlikte isteklinin vermiş olduğu teklifle bağlılığı da sona ermektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.7’nci maddesinde, teklif geçerlilik süresi dolmuş ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeyi imzalama zorunluluğunun bulunmadığı açıkça belirtilmektedir.
Dolayısıyla teklif geçerlilik süresi dolduktan sonra istekli;
- Sözleşmeyi imzalamayı kabul edebilir,
- Sözleşmeyi imzalamayı kabul etmeyebilir.
Sözleşme imzalamayı kabul etmemesi durumunda ise bu nedenle geçici teminatı gelir kaydedilemez ve hakkında yasaklama hükümleri uygulanamaz.
Teklif geçerlilik süresinin dolması ihalenin iptalini gerektirir mi?
Teklif geçerlilik süresinin sona ermesi tek başına ve her durumda ihalenin iptal edilmesini gerektirmez.
Ancak burada ihale sürecinin hangi aşamada bulunduğu önem taşımaktadır.
Özellikle;
- Kesinleşen ihale kararının bildirilmesinden sonra şikâyet başvurusu yapılması veya dava açılması,
- Bu nedenle ihale sürecinin uzaması,
- Teklif geçerlilik süresinin ihale dokümanında öngörülen süre kadar uzatılması,
- Uzatılan bu azami sürenin de sona ermesine rağmen sözleşmenin imzalanamaması
durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.7’nci maddesine göre yukarıdaki şartların gerçekleşmesi hâlinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile kabul etmeleri şartıyla sözleşme imzalanabilir.
Bu durumda idare, yalnızca teklif geçerlilik süresinin dolmuş olmasını gerekçe göstererek doğrudan ihaleyi iptal etmemelidir.
Öncelikle ihale üzerinde bırakılan isteklinin sözleşmeyi imzalayıp imzalamayacağı yönündeki iradesinin belirlenmesi gerekir.
İsteklinin sözleşmeyi imzalamayı kabul etmesi hâlinde sözleşme işlemleri yürütülebilir.
Buna karşılık istekli sözleşme imzalamayı kabul etmek zorunda değildir.
İdare bütün geçerli teklif sahiplerinden süre uzatımı istemek zorunda mıdır?
Teklif geçerlilik süresinin dolması, idarenin ihaledeki bütün geçerli teklif sahiplerinden sırayla teklif geçerlilik sürelerini uzatmalarını istemesini gerektiren genel bir zorunluluk doğurmamaktadır.
Bu konuda 16.08.2023 tarihli ve 2023/UH.I-1109 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı, devamındaki yargılama süreci ve 07.02.2024 tarihli ve 2024/MK-12 sayılı Kurul Kararı önem taşımaktadır.
Uyuşmazlıkta başvuru sahibinin teklifi geçerli ve yaklaşık maliyetin altında olmasına rağmen, daha önce alınan ihale komisyonu kararında ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmemiştir.
Danıştay Onüçüncü Dairesinin 26.12.2023 tarihli ve E:2023/3339, K:2023/6255 sayılı kararında, başvuru sahibinin teklifinin ihale komisyonu tarafından ekonomik açıdan avantajlı bir teklif olarak değerlendirilmediği ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak da belirlenmediği dikkate alınmıştır.
Danıştay, bu durumda ihalenin söz konusu isteklinin üzerinde kalmadığını ve idareden kendisine yönelik olarak teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebinde bulunmasının beklenemeyeceğini kabul etmiştir.
Bu kararın uygulanması amacıyla alınan 2024/MK-12 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı sonucunda 2023/UH.I-1109 sayılı Kurul Kararı hukuken geçerliliğini korumuştur.
Dolayısıyla bir isteklinin teklifinin geçerli olması, tek başına idarenin o istekliden teklif geçerlilik süresinin uzatılmasını istemesini zorunlu kılmaz.
İsteklinin ihale komisyonu kararındaki konumu ile ekonomik açıdan avantajlı teklif olarak belirlenip belirlenmediğinin de değerlendirilmesi gerekir.
Birinci ve ikinci teklif sahiplerinin idarenin süre uzatım talebini kabul etmemeleri?
Ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerinin teklif geçerlilik sürelerini uzatmayı kabul etmemeleri hâlinde idarenin mutlaka üçüncü sıradaki istekliye geçmesi gerektiği yönünde bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Bu husus 29.04.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1263 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararında değerlendirilmiştir.
Söz konusu uyuşmazlıkta ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerinden teklif geçerlilik sürelerini uzatmaları istenmiş, her iki istekli de talebi kabul etmemiş ve bunun üzerine ihale iptal edilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile sözleşme imzalanmasının dahi idarenin değerlendirmesine bağlı olduğunu vurgulamış ve birinci ve ikinci teklif sahiplerinin teklif geçerlilik sürelerini uzatmayı kabul etmemelerinden sonra ihalenin iptal edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Buna göre idarenin;
üçüncü veya daha sonraki sıradaki geçerli teklif sahiplerine yönelerek bunlardan teklif geçerlilik sürelerini uzatmalarını isteme ve bunlardan biriyle sözleşme imzalama zorunluluğu bulunmamaktadır.
İdare, somut ihalenin şartlarını ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenen temel ilkeleri birlikte değerlendirerek ihalenin iptaline karar verebilir.
Teklif geçerlilik süresinin dolmasının sonuçları
Konuyu özetlemek gerekirse:
| Durum | Hukuki sonuç |
|---|---|
| İdare teklif süresini uzatmak istiyor | İsteklinin kabulü gerekir |
| İstekli süre uzatımını reddediyor | Geçici teminat iade/serbest bırakılır |
| Teklif süresi uzatılıyor | Geçici teminat da uygun süreyle uzatılmalıdır |
| Elektronik ihalede süre uzatımı | İşlemler EKAP üzerinden yürütülür |
| Sözleşmeye davet süre dolmadan yapıldı ancak 10 günlük süre taşmaktadır | Süre uzatımı yapılmadan istekli sözleşmeye zorlanamaz |
| Teklif geçerlilik süresi doldu | İsteklinin teklifle bağlılığı sona erer |
| Süresi dolan istekli sözleşmeyi imzalamıyor | Teminat gelir kaydedilemez, yasaklama uygulanamaz |
| Azami süre şikâyet veya dava nedeniyle doldu | İsteklinin sözleşme imzalama iradesi sorulmalıdır |
| Birinci ve ikinci teklif sahipleri süreyi uzatmıyor | Üçüncü istekliye geçmek zorunlu değildir |
| Sadece teklif süresi doldu | Her durumda otomatik iptal sebebi değildir |
Sık Sorulan Sorular
Teklif geçerlilik süresi dolarsa teklif geçersiz mi olur?
Teklif geçerlilik süresinin sona ermesiyle isteklinin vermiş olduğu teklifle bağlılığı sona erer. Bununla birlikte özellikle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.7’nci maddesinde düzenlenen şartların gerçekleşmesi hâlinde, isteklinin kabulüyle sözleşme imzalanması mümkün olabilir.
İdare teklif geçerlilik süresini kendiliğinden uzatabilir mi?
Hayır. Teklif geçerlilik süresi isteklinin kabulü olmadan tek taraflı olarak uzatılamaz.
İstekli teklif geçerlilik süresini uzatmayı reddederse geçici teminat yanar mı?
Hayır. Teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebini reddeden isteklinin geçici teminatı serbest bırakılır veya iade edilir. Sadece süre uzatımının kabul edilmemesi nedeniyle teminat gelir kaydedilemez.
Teklif geçerlilik süresi uzatılırsa teklif fiyatı değiştirilebilir mi?
Hayır. Teklif geçerlilik süresi ancak teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmeden uzatılabilir. Teklif fiyatının değiştirilmesi mümkün değildir.
Sözleşmeye davet teklif süresi içinde yapılmışsa istekli sözleşmeyi imzalamak zorunda mıdır?
Her durumda değil. Sözleşmenin imzalanması için isteklinin kullanımına bırakılan yasal sürenin de teklif geçerlilik süresi içerisinde kalması gerekir. Bu süre teklif geçerlilik süresinin dışına taşıyorsa idarenin süre uzatımı talep etmesi gerekir.
Teklif geçerlilik süresi dolduğu için ihale doğrudan iptal edilebilir mi?
Teklif geçerlilik süresinin sona ermesi tek başına her durumda doğrudan iptal sebebi değildir. Özellikle şikâyet veya dava nedeniyle ihale sürecinin uzaması sonucunda azami teklif geçerlilik süresinin de dolduğu hâllerde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.7’nci maddesindeki usulün uygulanması gerekir.
Birinci ve ikinci teklif sahipleri süre uzatımını kabul etmezse üçüncü istekliye geçilmesi zorunlu mudur?
Hayır. 2026/UH.I-1263 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararına göre ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerinin süre uzatımını kabul etmemeleri hâlinde idarenin üçüncü ve sonraki teklif sahiplerine yönelmesi zorunlu değildir.
Sonuç
Kamu ihalelerinde teklif geçerlilik süresi yalnızca tekliflerin değerlendirme aşamasını ilgilendiren teknik bir süre değildir. Bu süre; isteklinin teklifiyle bağlılığı, geçici teminatın geçerliliği, sözleşmeye davet ve sözleşme imzalama yükümlülüğü bakımından doğrudan hukuki sonuç doğurmaktadır.
İdarece ihtiyaç duyulması hâlinde teklif geçerlilik süresi, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek, isteklinin kabulü alınmak ve başlangıçta belirlenen teklif geçerlilik süresini aşmamak şartıyla uzatılabilir.
İsteklinin süre uzatımını kabul etme zorunluluğu bulunmamaktadır. Süre uzatımının kabul edilmesi hâlinde geçici teminatın da yeni süreye uygun hâle getirilmesi gerekir.
Sözleşmeye davet bakımından ise davet yazısının teklif geçerlilik süresi içerisinde gönderilmiş olması tek başına yeterli değildir. İstekliye sözleşmenin imzalanması amacıyla verilen yasal sürenin de teklif geçerlilik süresi içerisinde kalması gerekir.
Diğer taraftan, teklif geçerlilik süresinin sona ermesi her durumda ihalenin doğrudan iptalini gerektirmez. Şikâyet veya dava nedeniyle sürecin uzadığı özel hâllerde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.7’nci maddesi dikkate alınmalı; ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin sözleşme imzalama iradesi alınmadan yalnızca teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçesiyle ihale iptal edilmemelidir.
Bununla birlikte, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerinin teklif geçerlilik sürelerini uzatmayı kabul etmemeleri durumunda idarenin üçüncü ve sonraki teklif sahiplerine yönelme zorunluluğu bulunmamaktadır. Somut ihalenin özellikleri ve 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri çerçevesinde ihalenin iptali mümkün olabilir.